ठीक है। नीचे सनातन धर्मानुसार पिंडदान की संपूर्ण पारंपरिक विधि क्रमवार दी जा रही है। यह विधि गया / हरिद्वार / प्रयाग—तीनों में मूलतः समान मानी जाती है (स्थानीय आचार्य उच्चारण में थोड़ा अंतर कराते हैं)।
🔱 पिंडदान की संपूर्ण विधि (मंत्र सहित)
1️⃣ मंगलाचरण (आरंभ में)
Copy code
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय।
ॐ श्री गणेशाय नमः।
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः।
2️⃣ संकल्प मंत्र (मुख्य)
(दक्षिणमुख होकर, हाथ में जल–तिल–अक्षत लेकर)
Copy code
ॐ विष्णुर्विष्णुर्विष्णुः।
अद्य श्रीमद्भगवतो महापुरुषस्य
विष्णोः आज्ञया
ब्रह्मणः द्वितीय परार्धे
श्वेतवाराह कल्पे
वैवस्वत मन्वन्तरे
अष्टाविंशतितमे कलियुगे
प्रथमे चरणे
जम्बूद्वीपे भारतवर्षे
आर्यावर्ते अमुक प्रदेशे
अमुक तीर्थे
अमुक गोत्रोत्पन्नस्य
अमुक नाम्नः पितुः / मातुः / पितामहस्य
प्रेतमोक्षार्थं
पिंडदानं करिष्ये।
(अंत में)
👉 ॐ तत्सत्।
3️⃣ पितृ-आह्वान मंत्र
Copy code
ॐ पितृभ्यः स्वधा नमः।
ॐ पितामहाय स्वधा नमः।
ॐ प्रपितामहाय स्वधा नमः।
4️⃣ पिंड अर्पण मंत्र (प्रत्येक पिंड पर)
Copy code
इदं पिंडं
अमुक नाम्ने पित्रे
स्वधा नमः।
(तीन पिंड हों तो—पिता, पितामह, प्रपितामह के नाम से)
5️⃣ जल-तर्पण मंत्र
Copy code
ॐ पितृभ्यः स्वधा।
ॐ पितृभ्यः स्वधा।
ॐ पितृभ्यः स्वधा।
6️⃣ अक्षय तृप्ति मंत्र
Copy code
अक्षयं भवतु।
अक्षयं भवतु।
अक्षयं भवतु।
7️⃣ क्षमा प्रार्थना (अत्यंत आवश्यक)
Copy code
मंत्रहीनं क्रियाहीनं
भक्तिहीनं जनार्दन।
यत् कृतं तु मया देव
परिपूर्णं तदस्तु मे॥
8️⃣ अंतिम शांति मंत्र
Copy code
ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः।
🌾 विशेष मान्यताएँ
पिंड में चावल, जौ, तिल, घी, शहद का प्रयोग श्रेष्ठ माना गया है।
पिंडदान अमावस्या, पितृपक्ष, गया-श्राद्ध, हरिद्वार में विशेष फलदायी होता है।
कहा गया है—
“गयाश्राद्धं विनाऽन्यत् नास्ति”
(गया में किया पिंडदान सर्वश्रेष्ठ माना गया)
यदि आप चाहें तो मैं
✔ केवल गया-श्राद्ध की विशिष्ट विधि,
✔ पितृपक्ष के 16 दिनों की तिथिवार जानकारी,
✔ या सरल हिंदी में भावार्थ सहित छोटा संस्करण
भी तैयार कर दूँ।
आप बताइए। 🙏
No comments:
Post a Comment